Główna
Wytwarzanie mebli i innych wyrobów tapicerowanych znane było od bardzo dawna. Głównymi materiałami stosowanymi pierwotnie do formowania warstw wyściółkowych i sprężynujących w tych wyrobach były: puch, pióra ptaków, sierść, szczecina i włosie. Wynalezienie w pierwszej połowie XIX wieku sprężyn tapicerskich zmniejszyło zastosowanie materiałów pochodzenia zwierzęcego na korzyść wyściółki pochodzenia roślinnego i odpadów przędzalniczych.
Wykorzystanie nowych materiałów sprężynujących, wyściółkowych i pokryciowych spowodowało ewolucję i zmianę sposobów oraz technologii tapicerowania. Typowym przykładem tej ewolucji w ostatnich dziesiątkach lat był rozwój produkcji tworzyw sztucznych.
Rodzaj, jakość i prawidłowość doboru materiałów tapicerskich do poszczególnych rodzajów wyrobów wpływa w zasadniczy sposób zarówno na procesy wytwarzania w tapicerstwie, jak i na trwałość, funkcjonalność oraz estetykę wyrobów. Zależność ta występuje pomiędzy rodzajem stosowanego materiału a technologią wytwarzania wyrobów tapicerskich, np. materiały elastyczne, o właściwościach sprężynujących, z tworzyw sztucznych, jak pianki poliuretanowe, ich powszechne zastosowanie w ostatnich dwudziestu latach zmieniło w znacznym stopniu technikę i technologię tapicerowania.
Celem materiałoznawstwa jako przedmiotu nauczania jest zaznajomienie uczniów7 i uczestników kursów doskonalenia zawodowego z właściwym nazewnictwem materiałów, ich ważniejszymi właściwościami oraz klasyfikacją. W charakterystyce materiałów najważniejsza jest postać fizyczna oraz właściwości techniczne i użytkowe danego materiału W praktyce zawodowej istotna jest umiejętność rozpoznawania materiałów, ocena jakości i przydatności oraz znajomość zasad ich przechowywania, magazynowania, transportu i prawidłowej gospodarki materiałowej
W materiałoznawstwie stosuje się wiele pojęć o znaczeniu ogólnym, jak: surowiec, materiał, półfabrykat, formatka, produkt finalny, wyrób gotowy. Wyjaśnijmy ich znaczenie.
Surowcami nazywa się dobra naturalne, które nie przeszły obróbki lub przeszły jedynie przez wstępne stadium obróbki. Surowcem jest więc drewno tartaczne, ruda żelaza, trawa morska, szczecina itd.
Materiałem określa się każdy przedmiot pracy stosowany do dalszego przerobu, z którego uzyskuje się produkt w postaci lub formie pożądanej przez producenta i użytkownika. Materiałem jest np. tarcica, sprężyny tapicerskie, tkanina, wkręty, klej itp. Poszczególne materiały, w zależności od stadium obróbki, dzieli się na surowce lub półfabrykaty.
Półfabrykaty są to materiały, które przeszły przez dalsze stadia obróbki lub przerobu. Zalicza się do nich: fryzy, płyty pilśniowe, maty tapicerskie, formatki sprężynowe. Poszczególne półfabrykaty mogą różnić się stopniem ich uszlachetnienia i tak np. płyty pilśniowe produkuje się jako: zwykłe, laminowane, lakierowane o wymiarach handlowych lub cięte na formatki; fryzy z tarcicy produkuje się jako: szorstkie strugane, profilowane itd.
Formatkami i kształtkami nazywa się półfabrykaty przygotowane z danego materiału, bez w^zględu na jego rodzaj, którym nadano konkretne kształty i wymiary umożliwiające bezpośrednie zastosowanie ich wr konstrukcji określonego wyrobu. Zalicza się do nich np. formatki płyty pilśniowej lub wiórowej — jako elementy meblowe, formatki z gumy spienionej — na siedziska foteli itd.
Produkt finalny lub wyrób gotowy jest to przedmiot użytkowy zaspokajający konkretne fizyczne lub psychiczne potrzeby ludzkie. Przedmiot taki spełnia określone funkcje, a więc jest stosowany , w określonym celu. Produktami finalnymi lub wyrobami w tapicerstwie są: tapczany, kanapy, krzesła, fotele, materace itd. Większość wyrobów tapicerowanych stanowią meble.
Podstawę klasyfikacji wszystkich surowców, materiałów, półfabrykatów i wyrobów produkowanych we wszystkich branżach polskiego przemysłu stanowi Systematyczny Wykaz Wyrobów (SWW) wydany i uaktualniany co pięć lat przez Główny Urząd Statystyczny. Ostatnie wydanie SWW zostało opublikowane w 1980 roku. SWW zawiera obowiązującą ogólną klasyfikację surowców, materiałów, półfabrykatów i wyrobów oraz ich podział na grupy i podgrupy asortymentowe. SWW obejmuje również obowiązujące nazwy i określenia rodzajów materiałów i wyrobów, handlowe jednostki miary oraz cyfrowe symbole odpowiadające podziałowi klasyfikacyjnemu. Wykaz ten stanowi urzędową podstawę obrotu towarowego i materiałowego w gospodarce uspołecznionej całego kraju. Z Systematycznym Wykazem Wyrobów7 są powiązane wszystkie polskie i branżowe normy przedmiotowe (PN, BN) na materiały, półfabrykaty i wyroby.